على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1403
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
خمصا و مخمصا ( از باب نصر ) : باريك و لاغر كرد او را گرسنگى و درآورد شكم وى را در جوف وى . و خمص الجرح خمصا و خموصا : فرونشست آماس جراحت . و خمص البطن خمصا و و خموصا و خماصا ( از باب نصر ) و خمصا ( از باب سمع ) و خمصا و خماصة ( از باب كرم ) : لاغر شد شكم و گرسنه گرديد . و كذلك الرجل . خمص ( xoms ) ص . ع . ج . اخمص و خمصاء . خمص ( xoms ) ا . ع . فرو نشستگى آماس جراحت . خمص ( xoms ) م . ع . خمص خمصا و خمصا . مر . خمص . خمص ( xamas ) م . ع . خمص القدم خمصا ( از باب سمع ) : بلند گرديد كف پا از زمين و به زمين نرسيد . و خمص خمصا و خمصا . مر . خمص . خمصاء ( xams ' ) ص . ع . مونث اخمص زنى كه كف پاى وى به زمين نرسد و بلند باشد . يق : امراة خمصاء القدم . ج : خمص . خمصان ( xoms n ) ص . ع . مرد باريك اخمص . و كان صلى اللّه عليه و آله خمصان الاخمصين . خمصان ( xoms n ) و ( xamas n ) ص . ع . رجل خمصان : مرد باريك شكم و گرسنه . و كذلك رجل خمصان . خصمانة ( xoms nat ) و ( xamas nat ) ص . ع . زن باريك شكم و گرسنه . خمصة ( xamsat ) ا . ع . گرسنگى . و زمين مغاك . و راه خرد پا سپرد شده در زمين نرم . خمط ( xamt ) ا . ع . ترش . و هر گياهى كه مزهء تلخى گرفته باشد . و تلخ از هر چيزى . و بار اندك از هر درخت . و هر درخت بىخار . و درختى مانند كنار . و درختى كشنده . و ميوهء پيلو . و ثمر نوعى از سماروغ . خمط ( xamt ) ص . ع . لبن خمط : شير خوش بوى و شيرى كه بوى نبق يا بوى سيب دهد . خمط ( xamt ) م . ع . خمط اللحم خمطا ( از باب ضرب ) : بريان كرد گوشت را و يا نيك ناپخت آن را . و خمط الجدى : پوست بزغاله را باز كرده بريان كرد آن را . و خمط اللبن خمطا ( از باب نصر و ضرب ) : گرد كرد شير را در خيك . و خمط خمطا و خموطا ( از باب نصر ) و خمطا ( از باب سمع ) : خوش بوى شد و فاسد گرديد بوى آن . خمط ( xamat ) م . ع . خمط خمطا ( از باب سمع ) : تكبر كرد و خشم گرفت . و خمط خمطا . مر . خمط . خمط ( xamet ) ص . ع . بحر خمط الامواج : درياى موج زن . خمطة ( xamtat ) ا . ع . بوى شكوفهء انگور و مانند آن . و شرابى كه بوى رسيدگى مانند بوى سيب آيد از وى و رسيده نباشد . و شراب ترش بوى گرفته . خمطة ( xamtat ) ص . ع . لبن خمطة : شير خوشبوى و شيرى كه بوى نبق و يا سيب دهد . خمطة ( xamtat ) و ( xamatat ) ا . ع . بوى . خمطة ( xamtat ) و ( xametat ) ص . ع . ارض خمطة : زمين خوشبوى . و كذا ارض خمطة . خمطرير ( xamtarir ) ص . ع . ماء خمطرير : آبى كه بتلخى نرسيده باشد و آن را ستور خورد . و آب شور . و آب تلخ . خمع ( xam ' ) م . ع . خمع فى مشيه خمعا و خموعا و خمعانا ( از باب فتح ) . خميده رفت مانند آنكه لنگ باشد . خمع ( xem ' ) ا . ع . گرگ . و دزد . خمعان ( xama n ) م . ع . خمع خمعا و خموعا و خمعانا . مر . خمع . خمك ( xomak ) ا . پ . صداى دست بر دست زدن با اصول و ضرب گرفتن مطابق ساز . و مصغر خم . خمك ( xommak ) ا . پ . خنبك . و صداى دست بر دست زدن با اصول و ضرب گرفتن مطابق ساز . و دف كوچكى كه چنبر آن رويين و يا از برنج باشد . و خم كوچك . خمكده ( xom - kade ) ا . پ . ميخانه و شراب خانه . خم كرده ( xam - karde ) ص . پ . خميده و كوز پشت . خم كمند ( xam - kamand ) ا . پ . دام و كمند . خمگر ( xom - gar ) ا . پ . خم ساز . و خم فروش . خمگشته ( xam - gacte ) ا و ص . پ . خم شده و كوز پشت . خمگوش ( xam - guc ) و خمگوشه ( xam - guce ) ا . پ . دو سر كمان و يا دو شاخ كمان . خمل ( xaml ) ا . پ . سوزنجان و زعفران دشتى . خمل ( xaml ) ا . ع . ريشه . و پرز جامهء مخمل و جز آن . يق : ثوب له خمل : اى هدب . و پر شتر مرغ نر . و نهالى گرد . و يك نوع ماهى . خمل ( xaml ) م . ع . خمل البسر خملا ( از باب نصر ) : نهاد بسر را در سبو و مانند آن تا نرم و پخته گردد . خمل ( xeml ) و ( xoml ) ا . ع . دوست خالص .